Cannabis en (on)vruchtbaarheid

In een reeks overzichtartikels van studies en persberichten rond een bepaald onderwerp bekijken we wat er zoal gepubliceerd werd tijdens de voorbije jaren. Het eerste stuk gaat over de mogelijke oorzaken van schade aan het voortplantingsmechanisme en de vermeende link met cannabisgebruik. Een basistekst verscheen op cannaclopedia.be in 2005 en werd geactualiseerd in februari 2015. De overzichten zijn alles behalve volledig maar staan open voor aanvulling.
 

Tekst ©JosNijsten2015

VRCT15-01

De wetenschappers deden onder meer onderzoek bij Amerikaanse politiemannen die op de fiets patrouilleren. Ze ontdekten dat deze 'helden van het smalle zadel' minder vaak een erectie krijgen en dat die ook nog eens van kortere duur is dan bij mannen die zelden of nooit op de fiets stappen. Volgens de onderzoekers komt dat omdat het zadel, dat bij herenfietsen meestal smal en langwerpig is, de bloedtoevoer naar de teelballen tegenhoudt. Zij publiceerden hun bevindingen in de septembereditie van het Amerikaanse vakblad Journal of Sexual Medicine. (Bron: The Independent van 30 augustus 2005)
 

1. Algemene oorzaken van onvruchtbaarheid

* Van de tand naar het lichaam

Tandartsen hebben decennialang een hars gebruikt om gaatjes te dichten, dat bisfenol-A bevat. Via het speeksel van de patiënten kan dat in het lichaam terechtkomen. Zo berichtte het vakblad 'Environmental Health Perspectives'. Achttien proefpatiënten kregen ongeveer 50 milligram bisfenolrijk hars op de tanden gesmeerd. Nadien werd er per patiënt tussen de 90 en 931 microgram in het speeksel gevonden. Dit wordt als een probleem beschouwd omdat de stof in het lichaam de effecten kan nabootsen van het vrouwelijk geslachtshormoon oestrogeen. Van hormoonachtige stoffen wordt vermoed dat ze ongewenste veranderingen kunnen induceren, de voortplanting hinderen en eventueel kanker veroorzaken. Er is niet geweten hoeveel bisfenol er via het speeksel in de bloedvaten komt, noch hoeveel er nodig is om problemen te veroorzaken. (Bron: Knack 29 mei 1996)
 

VRCT15-02

* Fietsen is slecht voor seksleven

Fietsen is gezond, maar het kan wel een slechte invloed hebben op het seksleven van mannen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mannen die veel fietsen, vaker last hebben van erectiestoornissen.
 

* Naakt slapen is goed voor sperma

Mannen die naakt slapen verwennen hun sperma. Wie met de slip aan slaapt en in het bijzonder met een strakke onderbroek, beschikt over een beduidend lager aantal actieve spermatozoïden. Dat staat te lezen in de jongste editie van het Duitse medische tijdschrift Artzliche Praxis. Het mannelijke voortplantingsvermogen neemt over het algemeen met de jaren af, aldus het blad. Behalve de invloed van de temperatuur van het scrotum op de vruchtbaarheid is dat vooral te wijten aan schadelijke milieufactoren. Ook alcohol en tabak beïnvloeden de concentratie, het bewegingsvermogen en de functie van het sperma. Onderzoekers vermoeden bovendien dat de fertiliteit wordt afgezwakt door de invloed van producten uit de chemische industrie en door zware metalen, in het bijzonder lood en kwik. Ten slotte speelt ook de ouderdom een rol bij de mannelijke fertiliteit. (Bron: De Morgen 8 augustus 2000)
 

* Laptop schaadt vruchtbaarheid bij mannen

Werken met een laptop kan de vruchtbaarheid van jonge mannen schaden. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers van de New Yorkse State University. Vaak en voor een lange tijd met een draagbare computer op de schoot werken, zoals veel jonge volwassenen, is schadelijk voor de spermaproductie. De laptop straalt warmte uit die nefast blijkt voor zowel de productie als de ontwikkeling van spermatozoïden. Anderzijds speelt ook de zithouding een rol. Om de computer stabiel op de schoot te houden, moet immers met samengeknepen billen worden gewerkt. (Bron: Nieuwsblad van 9 december 2004)
 

VRCT15-03

* Een hoog gehalte giftige stoffen in het bloed kan leiden tot onvruchtbaarheid

Het verloop van de mannelijke vruchtbaarheid wordt al sinds 1930 gevolgd. Het volume van de gemiddelde zaadlozing is over die periode met een zesde afgenomen. Het aantal zaadcellen per zaadlozing verminderde met de helft. Mogelijke oorzaken zijn vervuiling met zware metalen, pesticiden en insecticiden. Ook stress en alcoholisme zouden tot verminderde zaadproductie bijdragen. (Bron: De Standaard 28 april 1993)

In 1980 had ongeveer vijf procent van de mannen in Vlaanderen problemen met de kwaliteit van hun sperma. In 1993 was dat veertig procent. De cijfers komen uit een onderzoek van de Gentse universiteit. Andere onderzoeken tonen dezelfde onrustwekkende evolutie. Een gemiddelde jonge man produceert vandaag maar half zoveel gezonde zaadcellen als zijn grootvader in zijn beste dagen. De oorzaak vinden we in onze onmiddellijke omgeving. We zijn de laatste tientallen jaren overspoeld met duizenden nieuwe chemicaliën in pesticiden, detergenten, verpakkingen, noem maar op. Veel van die stoffen zijn niet alleen kankerverwekkend; ze hebben, zo blijkt nu, soms ook een hormoonverstorende werking die in enkele gevallen zelfs van generatie op generatie wordt doorgegeven. Met de gekende gevolgen. Het is tijd dat we al die chemische hoogstandjes wat kritischer durven bekijken en ze ook beoordelen, desnoods veroordelen, op hun langetermijneffecten. (Bron: Vlaamse Groenen 1998)
 

*Cadmium

Vlaamse pasgeborenen hebben cadmiumwaarden in het bloed die hoger liggen dan in de buurlanden. Dat blijkt uit metingen die het Steunpunt Milieu en Gezondheid heeft uitgevoerd bij navelstrengbloed van ongeveer 1200 pasgeboren baby’s. Op 16 juni 2005 werden de onderzoeksresultaten voorgesteld in aanwezigheid van Vlaams milieuminister Kris Peeters. Cadmium (Cd) is een zwaar metaal dat onder meer gebruikt wordt als antioxidant in metalen en als anodemateriaal in batterijen. Het is een bijproduct van zink. Het is zeer toxisch en tast de weefsels en de functies van het lichaam aan. Vergiftiging kan gebeuren door het opnemen van zuur voedsel of drank uit metalen verpakking, bijvoorbeeld uit blik waaraan de antioxidant werd toegevoegd. Binnen de vijftien minuten na opname volgt misselijkheid, braken, diarree, en een diepe neerslachtigheid.
 

VRCT15-04

Inhalering van cadmiumdampen in industriële processen veroorzaken acute extreemzware longontstekingen die fataal kunnen zijn. Chronische inhalering kan leiden tot het verlies van het reukvermogen, hoestbuien, ademhalingsproblemen, gewichtsverlies en schade aan lever en nieren. Verder werden relatief hoge waarden van chloorverbindingen, zoals PCB’s of dioxines, in het navelstrengbloed gevonden. Er bleek ook een duidelijk verband te zijn tussen de aanwezigheid van de chloorverbindingen en vruchtbaarheidsproblemen. De concentratie van vervuilende stoffen verschilt erg van streek tot streek. (Bronnen: Brittannica Encyclopaedia; Nieuwsblad 16 juni 2005)

We wisten in 1988 al dat cadmium en lood in onze maïs een bedreiging vormde voor de menselijke voortplanting. Volgens de Bond Beter Leefmilieu moet de minister van landbouw verhinderen dat maïs met hoge concentraties zware metalen, gebruikt wordt als veevoeder. uit de analyse van een reeks bodem- en maïsstalen van landbouwgronden verzameld langsheen de Maas, de Schelde en de Rupel, blijkt dat de gewassen genoeg cadmium en lood bevatten om de gezondheid van de paté- en worstconsument te schaden. Cadmium stapelt zich op in lever en nieren van het vee. Indien deze organen worden verwerkt tot voedsel, belandt het cadmium in de mens, waar het zich weer opstapelt in lever en nieren.

De dagelijkse opname van cadmium van een gemiddelde Vlaming ligt nu al dicht bij de grens waarbij de gezondheid bedreigd wordt. Cadmium schaadt vooral de nieren en het voortplantingsstelsel.

De maïs in de Schelde- en Rupeluiterwaarden bevat hoeveelheden cadmium die tot 14 keer de norm overschrijden. In de Maasuiterwaarden (stroomopwaarts van Maaseik) is de situatie minder dramatisch, voornamelijk omdat deze gebieden maar om de twee tot vijf jaar overstromen. Toch treft men vooral vlak bij de Maas hoge concentraties lood en cadmium in de bodem aan. (Bron: De Morgen 29 oktober 1988)
 

VRCT15-05

*PCB’s

PCB's kunnen de kwaliteit van het sperma rechtstreeks bedreigen. Mannen bij wie het sperma al van slechte kwaliteit was, kunnen daardoor onvruchtbaar worden. Dat blijkt uit een nieuwe Europese studie. De studie bij meer dan 700 mannen in heel Europa toonde aan dat gemiddeld 10 procent van het DNA in sperma beschadigd was door PCB's.
 

Bij een beschadiging van 20 procent daalt de vruchtbaarheid, bij 30 tot 40 procent is er sprake van onvruchtbaarheid. Merkwaardig genoeg kon geen enkel effect aangetoond worden in het sperma van de Inuït. Mogelijk spelen genetische of milieufactoren mee die een beschermende rol spelen. (Bron: www.gezondheid.be d.d. 14 november 2005 - mcu)

*DDT

Bij ons niet meer in gebruik maar nog overal aanwezig, in de bodem, in de lucht, in het water. Het wordt in de Afrikaanse katoenteelt kwistig gesproeid en waait over met de luchtstromingen. DDT gedraagt zich als een DES-hormoon. Vruchtbaarheidsproblemen kunnen dus ook veroorzaakt worden door toxische stoffen die vroeger gebruikt werden. Generaties lang werd DDT gespoten op alles wat bewoog, kinderen inbegrepen. Het doodde namelijk luizen en er waren er toen nogal wat. Het doodde nog veel meer en werd daarom verboden. Dezelfde industrie toverde een nieuw product te voorschijn, een volgens hen veilig alternatief voor DDT: methoxychloor had die nadelen helemaal niet – naar zeggen van de woordvoerders van die industrie – en werd vanaf 1970 de vervanger van het toxische DDT.
 

VRCT15-06

Methoxychloor werd en wordt nog steeds gebruikt maar is in België sinds 2003 verboden. Onzinnig want vergif kent geen landsgrenzen. Het verbod in België is gebaseerd op de effecten van de chemische stof op het hormonensysteem. De stof gedraagt zich als oestrogeen en verstoort het voortplantingsysteem. Dierproeven toonden problemen aan met de nieren, de eierstokken en het lichaamsgewicht. Er was bijkomend risico op deze stoornissen bij de nakomelingen tot voorbij de derde generatie. Nochtans had mijnheer/mevrouw de industrieel bij hoog en bij laag beweerd en gezworen dat er geen problemen waren met methoxychloor, zoals er ook geen problemen (transgenerationele epigenetische overerving) zouden zijn met bisfenolhoudend plastic, dioxines, agro-bestrijdingsmiddelen, koolwaterstoffen, etc. (Bron: Science Daily juli 2014)
 

*Dioxine

Een ander middel uit chemieland dat ravages aanricht onder het zaadcellenbestand is dioxine. Dit supervergif komt vrij bij de fabricage van chloorhoudende chemicaliën zoals pesticiden en houtbeschermingsmiddelen. Dioxine ontstaat ook bij de verbranding van plastic en fossiele brandstoffen en bij het bleken van papier met chloor. De gevolgen van dioxinecontaminatie zijn met Agent Orange meer dan duidelijk geworden in Vietnam waar de Amerikanen het dioxinebevattende sproeimiddel gebruikten om de jungle te ontbladeren.
 

VRCT15-07

Tussen 1962 en 1971 werden honderd miljoen liter gif op Vietnam gedumpt in naam van de democratie. Ook Seveso (Italië) zal altijd verbonden blijven met de dioxinewolk die in 1976 duizenden mensen en dieren besmette.

Aan het universitair centrum voor toxicologie van Wisconsin experimenteerden R. Moore en R. Peterson met ratten. Volwassen mannetjes werden besmet met dioxine. Dat had duidelijk een invloed op de hormoonspiegel. Het testosteronpeil daalde, teelballen en geslachtsorganen verschrompelden. De twee wetenschappers experimenteerden voort en gaven aan de moederratten 1 enkele minimale dosis dioxine op de vijftiende dag van de zwangerschap. De geslachtsrijpe mannetjes die geboren werden uit een besmette moeder, bleken 56 procent minder zaadcellen te produceren dan mannetjes uit gezonde moederratten. (Bron: Humo 24 september 1996 - Waar is het sperma van weleer?)
 

Een ander artikel in het tijdschrift Humo "Zaad zus en zo? Test het op de keukentafel" geeft een samenvatting van nog andere mogelijke oorzaken van onvruchtbaarheid bij mannen: een greep uit het aanbod:
- Varicocele, een soort spataders, is bij een derde van de mannen met minder geschikt sperma, de oorzaak van de vruchtbaarheidstoornis.
- Werken bij hoge temperaturen, hete baden, koortstoestanden, enz., schaden de vruchtbaarheid.
- Spannende slipjes, strakke jeans, duwen de teelballen omhoog in het warme lieskanaal. Te warm voor een productiesysteem dat goed functioneert bij ongeveer 33 graden.
- Medicamenten tegen kanker zijn schadelijk voor de mannelijke vruchtbaarheid.
- Ioniserende stralen - röntgen of radioactief - zijn schadelijk voor de mannelijke vruchtbaarheid.
 

VRCT15-08

*En nog een paar andere ...

- Meer dan tien sigaretten per dag roken is niet goed voor de vruchtbaarheid, vooral als de kwaliteit van het sperma al niet zo best was.- Alcohol heeft een heel negatieve invloed op het aantal zaadcellen, het vermindert de productie van mannelijke hormonen, en dat kan dan weer tot impotentie leiden.
- Twee tot vier procent van de mannen met vruchtbaarheidsproblemen hebben cryptorchidie, een niet-ingedaalde teelbal. Dat gaat altijd samen met een aanzienlijke daling van de spermakwaliteit. Het aantal gevallen van cryptorchidie is de laatste decennia sterk toegenomen. De oorzaak daarvan ligt bij de verspreiding van een synthetisch pseudohormoon, het xeno-oestrogeen diethylstilboestrol (DES) dat vroeger aan vrouwen met een dreigende miskraam werd toegediend. DES mag niet meer gebruikt worden, maar bepaalde vetmesters storen zich niet aan dat verbod.
- Altrazine, een pesticide die bij ons in de maïsteelt gebruikt wordt, komt via het oppervlaktewater in ons drinkwater terecht. Altrazine gedraagt zich als een DES-hormoon.

- Nonylfenol gedraagt zich ook als een DES-hormoon. Het wordt veel gebruikt als weekmaker in plastics die dienen als verpakkingsmateriaal voor eetwaren. Detergenten in waspoeders en ontvetters bevatten stoffen die omgezet worden in nonylfenol. We zitten dus met een overdosis aan xeno-oestrogenen in onze leefomgeving. Die verhogen de kans op teelbalkanker, misvorming van de prostaat, van de zaadblaasjes en de zaadleiders, die verstopt raken. Er is ook een verhoogde kans op serieuze afwijkingen in de kwaliteit van het sperma. (Bron: Humo 9 maart 1995 – gesprek met professor Frank Comhaire, onderzoeker mannelijke fertiliteit aan het UZ Gent)
 

VRCT15-09

Ѿ Een bepaald soort onderzoeken krijgt met dit symbool een rode kaart wegens het vergelijken van appelen met citroenen. Elders op deze site wordt uitgelegd hoe studies en onderzoeksresultaten tot stand komen. Onderzoek wordt gedaan met synthetische moleculen die de werking van natuurlijke cannabinoïden moeten nabootsen. Wat daaruit voortvloeit wordt dan geprojecteerd op cannabis, een samenstelling van een honderdtal cannabinoïden die interageren en reageren op een duizendtal andere stoffen die bij gebruik vrijkomen.
 

2. Cannabis en (on)vruchtbaarheid

Hoge doses THC verstoren mogelijkerwijze de reproductiesystemen bij dieren. Ze verminderen de afscheiding van testosteron waardoor de spermaproductie wordt verminderd, evenals de beweeglijkheid en de levensvatbaarheid. Het is niet zeker of deze effecten zich ook voordoen bij mensen. Onderzoek bij mensen leverde aanwijzingen van zowel een positieve als een negatieve werking van cannabinoïden op testosteron. De oorzaak hiervan is niet helemaal duidelijk. Hollister stelde dat de vermindering van testosteron en spermaproductie bij de positieve onderzoeksresultaten mogelijk "onbelangrijk is bij volwassenen", hoewel hij erbij vermeldde dat het "belangrijker kon zijn bij mannelijke pubers die cannabis gebruiken".
 

VRCT15-10

*THC en spermakwaliteit

De mogelijke effecten van cannabisgebruik op testosteron en spermatogenese zouden relevant kunnen zijn voor mannen bij wie de vruchtbaarheid al verzwakt is door andere redenen. (Bron: The health and psychological consequences of cannabis use - Wayne Hall, Nadia Solowij & Jim Lemon 1994).

* Marihuana en hormonen

Zware doses THC hebben een merkbaar effect op de hormoonspiegel bij dieren. De effecten verschilden wel van studie tot studie, afhankelijk van de dosis en van het ogenblik van toediening. Als effecten optraden, waren ze tijdelijk. Noch bij mannelijke, noch bij vrouwelijke dieren werd blijvende schade aan de voortplantingsfuncties vastgesteld bij acute en chronische toediening van marihuana.

Er is geen overtuigend bewijs van onvruchtbaarheid gerelateerd aan marihuanagebruik bij mensen. Er is geen epidemiologisch onderzoek gedaan waaruit blijkt dat mannen die marihuana gebruiken minder vruchtbaar zouden zijn dan mannen die geen marihuana gebruiken. Er is ook geen bewijs van verminderde voortplantingscapaciteit bij mannen in landen waar marihuanagebruik normaal is. Het is mogelijk dat marihuana onvruchtbaarheid zou kunnen veroorzaken bij mannen die al een lage spermahoeveelheid hebben, hoewel het vermoedelijk zo is dat regelmatige cannabisgebruikers een tolerantie ontwikkelen ten opzichte van de mogelijke invloed van marihuana op de hormonale werking. Marihuana heeft geen vermannelijkend effect bij vrouwen en geen vervrouwelijkend effect bij mannen. (Bron: Marijuana Myths, Marijuana Facts: A Review of the Scientific Evidence – Zimmer, Lynn and Morgan, John – gepubliceerd in 1998)
 

* Mutagene werking cannabisrook Ѿ

Cannabisrook kan een mutagene werking hebben als resultaat van carcinogenen (benzopyrene, nitrosamine). De Amestest heeft dit uitgewezen. In die test worden diverse bacteriestammen gecombineerd om medische apparatuur of substanties te screenen op mutagene activiteit. THC zelf is niet mutageen. THC kan de synthese van RNA, DNA en proteïne verminderen en de normale celcyclus beïnvloeden. Om die werking te bereiken waren bij het onderzoek wel zeer hoge doses nodig. In 1997 meldde de Wereldgezondheidsorganisatie al een algemene consensus dat zowel cannabis als bepaalde cannabispreparaten (of in sommige gevallen de condensatie van cannabisrook) mutagene werkingen zouden kunnen hebben, volgens de Amestest voor mutagenetica. Anderzijds werd vastgesteld dat zuivere THC geen mutagene werking heeft. (Bron: Nova-Instituut Hürth, Duitsland, 1998 – WHO)
 

* House of Lords Select Committee on Science and Technology Ѿ

Dierenonderzoek toonde aan dat cannabinoïden veranderingen veroorzaken in zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtshormonen, maar er is geen bewijs dat cannabis de menselijke vruchtbaarheid ongunstig beïnvloedt of dat er chromosomale of genetische schade wordt veroorzaakt. (http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/ld199798/ldselect/ldsctech/151/15101.htm)
 

* Schadelijke effecten cannabisgebruik

'Cannabis is een veiliger product dan aspirine en kan langdurig gebruikt worden zonder noemenswaardige nevenwerkingen.' Dat schrijft Dr. Leslie Iversen, een vooraanstaand wetenschapper van de Oxford University (GB), afdeling farmacologie. Hij stuitte bij zijn onderzoekingen op de vele mythes rond cannabisgebruik zoals extreme verslaving, of verbanden die gelegd worden met mentale ziekten of onvruchtbaarheid, mythes die geen wetenschappelijke grond hebben. Iversen ontdekte dat cannabis eigenlijk een 'veilige drug' is die niet leidt tot kanker, noch tot onvruchtbaarheid, hersenbeschadigingen of geestesziekten. 'Legalisering voor medicinale doeleinden moet zeker overwogen worden', zegt hij.

De bevindingen van Dr. Iversen zullen de druk op de Britse overheid verhogen om de decriminalisering van marihuana op de agenda te krijgen. Iversen, ook lid van de prestigieuze Royal Society, stelde vast dat cannabis heel wat minder toxisch is dan andere drugs zoals heroïne, cocaïne, tabak of alcohol. In zijn boek maant hij aan om de 'alarmerende berichten over schadelijke effecten van langdurig cannabisgebruik achterwege te laten omdat er geen enkel bewijs is dat de drug enig nadelig effect zou hebben op vruchtbaarheid of seksuele functies bij mannen of vrouwen'. Hij zegt ook dat mensen die stoppen met cannabisgebruik niet te lijden hebben van afkickeffecten. 'Cannabis veroorzaakt geen structurele veranderingen of schade aan de hersenen bij dieren, zoals sommige rapporten vermelden. Evenmin is er enig bewijs van hersenschade bij mensen.'

Iversen zegt dat de ongunstige effecten van cannabis terug te brengen zijn tot de toedieningsvorm, namelijk het 'roken'. Maar cannabis zelf blijkt geen kanker te veroorzaken. 'In vergelijking met alcohol of tabak die jaarlijks goed zijn voor honderdduizenden doden, kan cannabis heel wat betere papieren voorleggen. THC is een zeer veilige drug. Ondanks het wijdverspreide illegale gebruik van cannabis zijn er geen dodelijke overdoseringen gekend', aldus Iversen. 'Zelfs schijnbaar onschuldige medicijnen zoals aspirine en aanverwante ontstekingswerende middelen, zijn niet veilig. Deze geneesmiddelen veroorzaken maagbloedingen waaraan jaarlijks duizenden mensen sterven.'

Pijp roken is minder schadelijk dan joints roken. Het is met pijproken gemakkelijker om kleine hoeveelheden cannabis met hoog percentage THC te roken. De hoeveelheid teer wordt gereduceerd omdat een groot deel ervan condenseert in de 'pijpleiding'. Ze moet wel regelmatig gereinigd worden. Om de marihuana schimmelvrij te maken volstaat het om deze gedurende 5 minuten in een oven te verwarmen tot maximum 150°C. Schimmelsporen worden op die manier gedood zonder het THC-gehalte te verminderen.

Wat de verhoudingen teer/THC betreft: voor een vaporisator ligt die verhouding op 10 delen teer per deel THC, voor joints is dat 13 delen op 1 en waterpijpen 27 delen teer op 1 deel THC. De waterpijp komt er, wat het teergehalte betreft, slechter uit dan de joint. Het gebruik van filters in joints is weinig zinvol want daarmee houd je niet alleen teer, maar ook cannabinoïden tegen. (Bron: The Independant 20 october 2000 ‘Cannabis less harmful than aspirin’ - The Science of Marijuana, by Dr Leslie Iversen of Oxford University's department of pharmacology)
 

* Dierenonderzoek met THC - Ѿ

Bij mannen heeft het roken van cannabis een vermindering getoond in het bloed van drie hormonen: LH, FSH et testosteron. Daarbij werd een hogere frequentie van verminderde hoeveelheden sperma gerapporteerd bij zware rokers. Andere onderzoeken vonden geen meetbare aanwijzingen bij gebruikers die weinig roken, noch bij anderen die veel roken. Acute THC-toediening veroorzaakte een consistente en significante dosis- en tijdsgebonden vermindering van LH- en testosteronpeil bij mannelijke knaagdieren. Bij de mannelijke resusaap veroorzaakte een acute dosis THC na een behandeling die 60 minuten duurde, een daling van 65 procent testosteron in het bloed die circa 24 uren aanhield. (Bron: Laura Murphy in "Cannabis und Cannabinoiden")
 

* Endocannabinoïden en spermawerking

Volgens onderzoeksresultaten blijkt dat anandamide betrokken is bij de werking van sperma. Sperma moet verscheidene uren blootgesteld zijn aan de afscheidingen van het vrouwelijk reproductiesysteem vooraleer het de eigenschap krijgt om eicellen te bevruchten. Anandamide is aanwezig in meerdere van deze reproductiestoffen. Onderzoekers vonden dat THC, in nanomolaire concentraties in een cultuurmedium, de vruchtbaarheidscapaciteit van sperma verminderde. Zij veronderstellen dat THC de vruchtbaarheid van vrouwen die cannabis gebruiken, beïnvloedt. Nochtans verklaren de onderzoekers niet waarom dit in de realiteit niet gebeurt en hoe nanomolaire concentraties THC bereikt kunnen worden in de reproductiestoffen onder natuurlijke omstandigheden. (Bron: Schuel H. et al.2002 – Endocannabinoids: The Brain and Body's Marijuana and Beyond, publié par Emmanuel S Onaivi,Takayuki Sugiura,Vincenzo Di Marzo)
 

* Mannelijke vruchtbaarheid

Volgens een studie uitgevoerd door onderzoekers aan het Marqués Instituut van Barcelona wordt de kwaliteit van het sperma niet beïnvloed door druggebruik. Zij analyseerden 1005 spermastalen van mannen uit Barcelona en 279 stalen van mannen uit La Coruña. Een aantal mogelijke invloeden op de spermakwaliteit werden onderzocht. De grootste invloed werd gemeten aan het aantal ejaculaties. Hoe meer ejaculaties, hoe beter het sperma. Mannen die drugs gebruikten hadden meer ejaculaties (4,1 per week) dan de gemiddelde mannelijke bevolking (3,1 per week). (Bron: Las drogas no afectan a la calidad del esperma, www.bahiademalaga.com).
 

* Sperma Ѿ

Een ander onderzoek door Dr. Lani Burkman van de Universiteit van New York in Buffalo in 2006 stelt dat de synthetische cannabinoïde ‘cannabinoid-1346’, die zich bindt aan de cannabinoïdereceptoren, de vruchtbaarheid van mannelijke tabakrokers bevordert. Eerder onderzoek had aangetoond dat het sperma van tabakrokers zich niet zo goed bindt aan de buitenkant van de eicel, zegt Dr. Burkman. De cannabinoïde bleek de capaciteit van het sperma, om zich te binden aan de eicel, te verdubbelen in vergelijking met het sperma van niet behandelde rokers. Het is mogelijk dat de bindingscapaciteit van een aantal spermatozoïden werd teruggebracht op zijn normale peil, zoals bij niet-rokers, verklaarde Burkman.

Meer op: http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn10362&feedId=online-news_rss20 (Bron: New Scientist van 24 oktober 2006 – illustratie http://users.skynet.be/placetobe/cartoons/cartoons/7.htm)

 

VRCT15-12

* Rimonabant Ѿ

Onderzoek met mannelijk sperma aan de universiteit van Calabria, Italië, suggereert dat het blokkeren van de CB1 receptor door de CB1 receptor antagonist rimonabant, de beweeglijkheid en levensvatbaarheid van het sperma verbetert en het vruchtbaarheidsvermogen versterkt. (Bron: Aquila S, et al. Br J Pharmacol, 2010 Jan 8.)

(*) Rimonabant is een synthetische cannabinoïde met zeer bedenkelijke effecten. Zie artikel onderaan de pagina.
 

* Wijzigingen in het endocannabinoïdensysteem van sperma bij vruchtbare mannen

Britse onderzoekers vergeleken het endocannabinoïdensysteem van vruchtbare en van onvruchtbare mannen. Zij stelden een merkbare vermindering vast van de endocannabinoïden AEA (anandamide) en 2-AG (2-arachidonoylglycerol) in het zaadvocht van onvruchtbare mannen. (Bron: School of Medicine, Centre for Public Health, Queen's University Belfast, United Kingdom. Lewis SE, et al. PLoS One. 2012;7(10):e47704. Free full text: ‘Differences in the Endocannabinoid System of Sperm from Fertile and Infertile Men’)
 

Onvruchtbaarheid kent vele oorzaken. Er kan niet met de vinger gewezen worden naar de oorzaak van onvruchtbaarheid of spermaproblemen, zonder rekening te houden met de talrijke andere factoren die een invloed kunnen hebben op het onderzoeksresultaat. Sporters die hard trainen, spelen blijkbaar ook met hun fertiliteit. Wellicht zijn een aantal van de proefpersonen in het onderzoek dragers van spannende broeken of namen ze hete baden of sauna. Of misschien droegen de proefpersonen pampers toen ze klein waren? Of zijn de slechte gewoonten zoals roken, alcohol, te weinig slapen, teveel stilzitten, slechte eetgewoonten, groenten, vlees, melk, en dergelijke, de boosdoeners? Volgens professor Skakkebaek is het testiculair dysgenesesyndroom (TDS) de oorzaak van alle kwalen. En volgens mij kunnen we nog uren doorgaan ...
 

3. Besluit

Rimonabant – SR 141716 A

Tekst ©JosNijsten2008

Ѿ Rimonabant is een cannabinoïde 1 receptor antagonist van het Franse bedrijf Sanofi-Aventis. Het is een synthetische cannabinoïde die de naam "SR 141716 A" toebedeeld kreeg. Het product wordt verhandeld onder de naam "Acomplia". Rimonabant werd in 1994 ontwikkeld door Sanofi-Synthelabo en in 2001 voor het eerst op mensen getest door het National Institute on Drug Abuse (NIDA). Dat gebeurde in het kader van een onderzoek naar het blokkeren van de genoteffecten van cannabis, de behandeling van overgewicht, schizofrenie en de verbetering van de geheugenfuncties (1). Datzelfde jaar wordt daar de behandeling tegen cocaïneverslaving aan toegevoegd (2) en in 2004 is Rimonabant ook een middel tegen nicotineverslaving (3).
 

Toen Europa in juni 2006 groen licht gaf voor de verkoop van Rimonabant als middel tegen zwaarlijvigheid, werd het onmiddellijk op de Britse markt gebracht onder de naam Acomplia. In België is het product sinds januari 2007 in de verkoop. De vooruitzichten leken bijzonder rooskleurig en analisten zagen een opbrengst van drie miljard pond per jaar.Acomplia dient dagelijks te worden ingenomen en kost aan de gebruiker ongeveer 80 euro per maand.

Onderzoek

In augustus 2001 startte Sanofi een onderzoek met Rimonabant bij 6.180 patiënten. Bij 2.800 deelnemers in de Verenigde Staten werden verschillende doses vergeleken (5mg en 20 mg) met een placebo om de invloed ervan op het lichaamsgewicht na te gaan.
 

RMBT08-01

Een gelijkaardige studie werd in Europa uitgevoerd met 1.400 patiënten. In twee andere studies van Sanofi met telkens 990 personen, werd het effect van de drug onderzocht op patiënten met diabetes en vetstofwisselingsproblemen (4).

Tijdens de jaarlijkse wetenschappelijke bijeenkomst van het American College of Cardiology in New Orleans in maart 2004 werden de eerste resultaten van twee studies met Rimonabant voorgesteld. Met het eerste onderzoek werd aangetoond dat de drug een gewichtsafname veroorzaakte bij zwaarlijvige personen en de tweede studie wees uit dat rokers ermee geholpen zijn om van hun nicotineverslaving af te geraken. In de tabakstudie kregen meer dan 700 rokers elk dagelijks 20 mg Rimonabant of een placebo. Een kwart van de personen die de drug toegediend kregen, stopte binnen de tien weken met roken, het dubbele van het aantal in de placebogroep. Aan de tweede studie namen meer dan duizend zwaarlijvige personen deel. Met 20 mg per dag verloor bijna driekwart van hen meer dan vijf procent van zijn gewicht en 44 procent van hen verloor meer dan tien procent in de loop van een jaar (5). Aan een ander onderzoek, dat in 2005 gepubliceerd werd in The Lancet, namen 1507 zwaarlijvige personen deel uit Europa en de Verenigde Staten. Een dosis van 20 mg Rimonabant per dag zorgde voor een gemiddeld gewichtsverlies van 6,6 kg tegenover 1,8 kg in de placebogroep (6).

Aan het universitair ziekenhuis van Luik (CHU) werd onderzocht welke rol Rimonabant kan spelen bij diabetes van het type 2. De resultaten werden in november 2006 gepubliceerd, eveneens in The Lancet. Volgens professor André Scheen die het onderzoek leidde, is een groot deel van het overlijden van diabetespatiënten te wijten aan overgewicht en de daaruit voortvloeiende cardiovasculaire complicaties. Een dagelijkse dosis van 20 mg Rimonabant verbetert de bloedsuikerspiegel en beïnvloedt een aantal risicofactoren zoals de kans op hartaandoeningen (7).
 

De keerzijde

Samen met de voordelen groeiden ook de nadelen. In maart 2003 verscheen een onderzoeksresultaat in ‘Proceedings of the National Academy of Sciences’ over prenatale blootstelling aan synthetische cannabinoïden. Van de proefdieren die eraan blootgesteld werden, bleken de nakomelingen talrijke gezondheidsproblemen te vertonen, onder meer gedrag- en geheugenproblemen (8). Een onderzoek uit 2006 bracht nog andere gevolgen van blootstelling aan het licht. De endocannabinoïde anandamide speelt volgens deze studie een belangrijke rol bij de inplanting van het embryo in de baarmoeder. Een kleine schommeling in de hoeveelheid anandamide bleek catastrofaal te zijn voor de ontwikkeling van het embryo. Ondanks de waarschuwing op de verpakking gebruiken zwangere vrouwen het middel om hen te helpen bij het stoppen met roken, hoewel voor die toepassing nog geen goedkeuring gegeven werd door de Europese Unie (9).
 

RMBT08-02

De werking van deze synthetische cannabinoïde is dus niet alleen positief. Integendeel. Onderzoekers van de Oklahoma Foundation for Digestive Research in Oklahoma City (VS) ontdekten dat SR 141716 A de onderdrukking van diarree, die bewerkstelligd wordt door het endocannabinoïdensysteem, teniet doet. De studie verscheen in het European Journal of Pharmacology van 8 december 2000 (10). In een diermodel van epilepsie verhinderde THC (delta-9-tetrahydrocannabinol – het meest actieve bestanddeel van de cannabisplant) de epileptische aanvallen volledig. Rimonabant daarentegen verhoogde zowel de duur van de krampen als de frequentie ervan. Er is dus een verband tussen het endocannabinoïdensysteem en de epileptische aanvallen (11).
 

Een ander onderzoek wees uit dat de CB1 receptor antagonist Rimonabant de bloeddrukverlagende werking van andere middelen reduceert (12).

Dat wijst er op dat de manipulatie van de receptoren door het blokkeren van natuurlijke signalen verregaande gevolgen kan hebben voor de gezondheid op middellange tot lange termijn. Door de antagonistische werking van Rimonabant op de CB1 receptoren wordt de agonistische werking van andere, al dan niet lichaamseigen stoffen, gereduceerd of teniet gedaan. Dat geldt zowel voor exogene cannabinoïden zoals THC als voor endogene cannabinoïden zoals anandamide. Het endocannabinoïde receptor systeem is betrokken bij een brede waaier aan primaire biologische functies zoals vruchtbaarheid, eetlust, lichaamstemperatuur, gemoedsgesteldheid, bloeddruk, beenderontwikkeling, leercapaciteit en motorische coördinatie. Langdurig gebruik van Acomplia zou dan ook kunnen bijdragen tot een aantal negatieve effecten op de gezondheid (13).
 

RMBT08-03

Sinds de goedkeuring van Rimonabant voor de Europese markt is de tegenstand vergroot. De FDA (Food & Drug Administration) die waakt over de Amerikaanse geneesmiddelen- en voedingsmarkt, heeft de aanvraag voor goedkeuring in de Verenigde Staten verworpen omwille van de bijwerkingen van het product. Rimonabant kan depressies en angstaanvallen veroorzaken en zelfmoordneigingen opwekken. De personen die aan de producttesten deelnamen hadden twee tot drie keer meer dan verwacht last van depressies en angstaanvallen terwijl mensen met een voorgeschiedenis van depressie niet konden meewerken aan het onderzoek. De adviesraad was van mening dat de veiligheidsgegevens van Sanofi ontoereikend waren en dat het gewichtsverlies dat vastgesteld werd in klinische studies, het gevaar op neurologische bijwerkingen niet rechtvaardigde. Ondanks de zware negatieve bijwerkingen én het negatieve advies van de FDA ziet het Amerikaanse NIDA (National Institute on Drug Abuse) in Rimonabant een middel met een therapeutisch potentieel voor een brede waaier van verslavingen, inbegrepen de afhankelijkheid van cannabis (14).
 

Het gebruik van Rimonabant heeft consequenties die momenteel nog niet voldoende zijn onderzocht om het middel tot de markt toe te laten. De talloze functies van de CB1 receptoren in ons lichaam zijn nog helemaal niet in kaart gebracht. De gevolgen zijn dan ook onvoorspelbaar. Het is bijvoorbeeld welbekend dat THC en andere cannabinoïden de overlevingskansen verminderen van kankercellen in de dikke darm. In een brief aan het International Journal of Cancer waarschuwden Britse onderzoekers dat het langdurige gebruik van cannabinoïde receptor antagonisten het risico op dikdarmkanker kan vergroten. Het risico op ontwikkeling van kanker van de dikke darm is al toegenomen bij zwaarlijvigheid en dat risico kan met Rimonabant nog groter worden (15).

In klinisch onderzoek verloren patiënten die dagelijks Acomplia toegediend kregen gemiddeld bijna zeven kilogram maar meer dan vijftien procent van de deelnemers aan het onderzoek moest afhaken omwille van ondraaglijke bijwerkingen zoals misselijkheid, angstaanvallen, hoofdpijn, infecties aan de luchtwegen en depressies. Minstens één onderzoeksrapport meld een verhoging van het risico met factor 2,7 op psychiatrische stoornissen bij Acompliagebruikers (13). In juni 2008 werd Rimonabant in verband gebracht met vijf overlijdens in Groot-Brittannië. Daarnaast werd in 720 medische verslagen melding gemaakt van 2.123 nadelige reacties waaronder depressies en zelfmoordneigingen. Dat heeft het Britse Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency becijferd (16).

Het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (BCFI) stelt dat het niet bewezen is dat Rimonabant beter werkt dan de bestaande middelen. Het effect is volgens sommige onderzoeken verwaarloosbaar na verloop van tijd. De beste remedie tegen overgewicht blijft een aanpassing van de voeding en meer lichaamsbeweging.
 

Besluit

Referenties

(1) Huestis M, et al. Blockade of effects of smoked marijuana by the CB1-selective cannabinoid receptor antagonist SR141716. Arch Gen Psychiatry 2001;58:322-328.
(2) De Vries TJ, et al. Nat Med 2001 Oct;7(10):1151-4
(3) Persbericht van Sanofi-Synthelabo van 9 maart 2004, UPI International van 9 maart 2004
(4) Associated Press van 14 augustus 2002
(5) Persbericht van Sanofi-Synthelabo van 9 maart 2004, UPI International van 9 maart 2004
(6) Van Gaal LF, et al. Lancet 2005;365(9468):1389-97
(7) Belga van 11 november 2006
(8) Reuters Health 24 maart 2003 – Norml 2006.12.13
(9) Journal of Clinical Investigation Aug.2006
(10) Tyler K, et al: Inhibition of small intestinal secretion by cannabinoids is CB(1) receptor-mediated in rats. EUR J Pharmacol 2000;409:207-211
(11) Wallace MJ, et al. J Pharmacol Exp Ther. 2003 Sep 3
(12) Gorelick DA, et al. Am Heart J 2006;151(3):754
(13) Norml 2006.12.13
(14) Huestis MA, Boyd SJ, Heishman SJ, Preston KL, Bonnet D, Le Fur G, Gorelick DA. Single and multiple doses of rimonabant antagonize acute effects of smoked cannabis in male cannabis users. Psychopharmacology (Berl) 2007 Jul 10 - The Lancet november 2007
(15) Wright KL, et al. Int J Cancer. 2007 Dec 12
(16) Reuters 03.06.2008; Deutsches Aerzteblatt 04.06.2008 - details op www.reuters.com/article/rbssHealthcareNews/idUSL0386413220080603
 

Website_Design_NetObjects_Fusion
LOGO2016
HND1
HND2
AE link