De corporatieve pers verbrak einde augustus de stilte rond TTIP met een scheet in een fles. Frankrijk en Duitsland gaan ‘dwarsliggen’ en de veertiende onderhandelingsronde brengt niets nieuws. Groot-Brittannië mag niet meer meedoen dankzij Brexit. Dus daar hoeft de EU geen rekening meer mee te houden. Maar waarom is er nu plots tegenstand? Nieuwe stevige argumenten? Niets daarvan.

 

UPDATE 1 SEPTEMBER 2016

Frankrijk vreest de concurrentie van Amerikaanse boeren uit het zuiden die zich nu kapot concurreren tegen de boeren in het noorden van Mexico. Door NAFTA zijn de prijzen gekelderd, de agro-industrie heeft de kleine ondernemer gewurgd. Frankrijk vreest ook de Amerikaanse film- en TV-industrie.

In Duitsland wordt het argument opgeworpen dat de VS weigert Europese bedrijven toegang te verlenen tot openbare werken in de VS. Maar over ISDS, de essentie van het TTIP, wordt in alle talen gezwegen. Daarvoor moeten we terug naar de onafhankelijke media.

Wat zit daar achter? Voor Duitsland is dat niet moeilijk te begrijpen: Sigmar Gabriel, vice-kanselier en minister van economie, wil kanselier worden maar is bang dat het anti TTIP gevoel bij de Duitse burgers hem die kans zal ontnemen.

Ook in Frankrijk heerst er verkiezingkoorts bij de aaseters van de macht. Nicola (wijn-is-geen-drug) Sarkozy is voor het verdrag, dus is Hollande tegen. Zegt hij.

Maar ook aan de andere kant van het verdrag vinden we gelijkaardige toestanden.

Obama is niet meer verkiesbaar dus ziet hij in dat andere verdrag (TTP) een appelboom voor de dorst. Hij wil mee profiteren van de industriële voordelen van ISDS.

Donald Trump wil geen TTP, zegt hij nu, maar dat is waarschijnlijk omdat hij niet weet waarover het gaat.

Hillary Clinton is in het openbaar tegen TTP maar dat zal wel veranderen na de verkiezingen. We kennen ‘flip-flop’ Clinton al een tijdje. Vergeet niet dat Bill Clinton dat andere verdrag – NAFTA – doorduwde met de volle steun van Hillary.

Eén ding is zeker: over enkele maanden komt er een nieuwe onderhandelingsronde, nummer 15. De schijnbewegingen van Frankrijk en Duitsland zijn doorzichtig en gemotiveerd door persoonlijke machtshonger. De maskers zullen afvallen na de verkiezingen in de VS, Frankrijk en Duitsland. De media zullen opnieuw zwijgen over het vervolg. Waakzaamheid is de boodschap. Wij van onze kant blijven de draak volgen. TTIP is nog niet dood en dat is jammer voor iedereen behalve voor het Wallstreet geteisem aan beide zijden van de oceaan.

Het verzet maakt duidelijk dat geheime gedrochten als TTIP niet meer zonder slag of stoot verkocht kunnen worden aan de burger. De betrokken politici liegen zich in de vernieling en hangen de hypocriet uit. Tot na de verkiezingen, dan krijgt de burger opnieuw de volle laag.

 

WORDT VERVOLGD

Bronnen

(1) “Vrijhandelsakkoorden bedreigen vrijheid internet en zoveel meer” – DWM Lode Vanoost – 13 november 2013 - www.flushthetpp.org
(2) “Vrijhandelsverdrag tussen EU en VS minacht democratie” – Thierry Baudet, Bastiaan Rijpkema – NRC Handelsblad/DWM – 17 december 2013
(3) “D19-20 eist publicatie tekst EU-VS vrijhandelsakkoord (TTIP)” – Lode Vanoost – 13 maart 2014
(4) “Vrijhandelsakkoord TTIP wordt festijn voor fracking” – Lode Vanoost – 20 mei 2014
(5) “VS gebruiken TTIP tegen EU klimaatplannen” – DWM/IPS – 18 juli 2014
(6) “Monsanto, spin in het web van de vrijhandelsakkoorden” – Mario Fransen DWM – 19 december 2014 – zie ook links en referenties onderaan artikel:
(7) “Nederland helpt multinationals om Derde Wereld nog armer te maken” – IPS / Frank Mulder – 29 januari 2015
(8) “Europese azijnkippen: chemische stoffen in de voedingsindustrie” – David Ongenaert / DWM – 10 april 2015
(9) “TTIP Waar gaat het over?” – Lode Vanoost / DWM – 20 april 2015
(10) “Borgerhout zet zich af tegen Europees-Amerikaans vrijhandelsverdrag” – jovb / Belga – 22 juni 2015
(11) “TTIP en de draaideur tussen EU en het bedrijfsleven: onthutsend rapport” – CorporateEurope
http://corporateeurope.org/revolving-doors/2015/07/revolving-door-greasing-wheels-ttip-lobby#John_Clancy – Thomas Decreus / DWM – 15 juli 2015
(12) “Gent haalt TTIP paard van Troje binnen” – Jo Vervoort / Geert Brauwers /DWM – 17 juli 2015
(13) “Tien redenen om NEE te zeggen tegen TTIP” – Fos socsol / DWM – 22 mei 2015
(14) “TTIP vernietigend voor democratie en mensenrechten” – Lode Vanoost / DWM – 20 oktober 2015
(15) “TTIP bedreigt de essentie van de openbare dienstverlening” – Lode Vanoost / DWM – 21 oktober 2015
(16) “Begrijpt Europees Commissaris Karel De Gucht het TTIP wel?” – Frank Roels / DWM – 21 december 2013 -
http://www.etuc.org/a/11651 en http://www.etuc.org/a/11648.









 

Een TTIP van de sluier

De mainstream media, zelfs de meest economie- en industriegerichte kranten als De Tijd, reppen met geen woord over de vrijhandelsverdragen tussen de EU en de VS. Commissievoorzitter Barroso rekende ook op de medewerking van de media om aan de TTIP-onderhandelingen geen ruchtbaarheid te geven. Voor een analyse zijn we voor onze bronnen dan ook aangewezen op de NIEUWE media die niet afhankelijk zijn van de regerende industrie: DeWereldMorgen, The Young Turks, Democracy Now!, Alternet, MintPressNews, Counterpunch, …

“Tot nu toe heeft onze communicatiestrategie ons toegelaten om greep te houden op het discours over de onderhandelingen in de mainstream media” (4) klinkt het uit een document dat gelekt werd op 22 november 2013 . Barroso (toen EC-voorzitter, nu lobbyist voor Goldman Sachs, nummer 1 van de bankrovers) gaf die boodschap mee aan onze politieke managers tijdens een briefing over het ‘communiceren’ van het vrijhandelsverdrag. Hij droeg de politici op steeds te herhalen dat het verdrag “groei en banen oplevert” en dat eventuele bezwaren simpelweg “ongegrond” zijn (2). “Nochtans dreigt het verdrag ons democratisch systeem onder druk te zetten door juridisch meer macht te verlenen aan multinationals dan aan democratisch verkozenen” (10).

Het is uiterst belangrijk om de sfeer waarin de onderhandelingen en akkoorden plaatsvinden, goed te begrijpen. De onderhandelingen zijn geheim, een groot deel van de clausules is geheim, er wordt onderhandeld met multinationale industrie, de banken en een aantal politici die in naam van het gepeupel akkoorden ondertekenen die ze niet gelezen hebben. Milieuverenigingen, sociale organisaties, consumentenvertegenwoordiging, NGO’s, … worden als buitenstaanders uit het debat geweerd en krijgen geen toegang tot essentiële informatie.
 

 

Monsanto’s jacht op cannabis

Ellen Brown, advocaat, oprichtster van het Public Banking Institute, en auteur van 12 boeken inclusief de bestseller ‘Web of Debt’, schreef een aantal artikels over het verband tussen Monsanto en de toekomst van de cannabisplant.
Deel 1:
De oorlog tegen cannabis wordt teruggeschroefd. Zal Monsanto de uiteindelijke winnaar blijken te zijn?
Deel 2: Monsanto, Bayer en de jacht op het cannabis monopolie
 

TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership) – is een handels- en investeringsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. De bedoeling van het verdrag is om de verschillende tarifaire en niet-tarifaire barrières weg te werken om groei en jobs te creëren aan beide kanten van de Atlantische Oceaan (vrt-redactie 20 april 2015).


 

Controverse

TTIP heeft tot doel de handel tussen de EU en de VS te vergemakkelijken. Het verdrag wordt uitdrukkelijk voorgesteld als de ‘gouden standaard voor toekomstige handelsakkoorden’. Het is dus een akkoord dat aan de rest van de wereld regels wil opleggen die overeengekomen zijn door de twee grootste economieën ter wereld. Regels die voor een groot deel werden afgewezen door ontwikkelingslanden (13).

In de praktijk betekent dit dat de Europese landen met hun verschillende economieën – en daardoor vaak tegenstrijdige belangen – hun wetgeving zullen moeten harmoniseren met die van de VS. Door dit verdrag zal één lijn moeten getrokken worden (2).” Via wederzijdse erkenning van regelgeving zullen ze proberen om elkaars procedures en regels te accepteren. Professor De Ville (UGent) vreest dat er een ‘race to the bottom’ op gang zal komen. De partij met de hoogste normen zal haar wetgeving aanpassen aan de partij met de laagste normen (13).

Alfred-Maurice de Zayas, VN-expert voor mensenrechten, is vernietigend over het vrijhandelsakkoord TTIP tussen EU en VS. “Dit is een aanval op de essentie van soevereiniteit en zelfbeschikking, de stichtende principes van de Verenigde Naties.” Dit verdrag ondermijnt volgens hem het democratisch beslissingsrecht van regeringen en hun kiezers om een eigen beleid uit te voeren (14).

Lode Vanoost vat het als volgt samen:
“TTIP zal zowat alle democratisch verworven inperkingen van de ongebreidelde vrije markt vernietigen, of door bestaande wetten aan te vechten ofwel door te verhinderen dat er nieuwe wetten komen (9).”
 

De Europese Commissie wil een investor-to-state dispute settlement-mechanisme (ISDS) opnemen in TTIP. Het ISDS-mechanisme belet overheden om regelgeving door te voeren die in het belang van hun bevolking is en laat investeerders toe om perfect (grond)wettelijke overheidsmaatregelen aan te vallen voor internationale arbitragecolleges, bestaande uit privé-juristen (13). Een handvol ongekozen, anonieme ‘pseudorechters’ krijgt nagenoeg onbeperkte macht op basis van in vage algemeenheden opgestelde verdragsbepalingen (2).”

Financiële investeerders zoals BlackRock willen dat hun investeringen worden beschermd tegen 'lastige' reguleringen. Zo willen zij niet dat de werkomstandigheden in de zorgsector zouden worden opgelegd door de openbare overheden (15).

Het is een wereldwijde staatsgreep van grote bedrijven (1). Het verdrag maakt staten immers ondergeschikt aan multinationals. Overheden kunnen gedwongen worden om honderden miljoenen euro’s schadevergoeding te betalen aan multinationals, als zij wetten uitvaardigen die niet stroken met hun belangen (13).

Dit is onder meer toegepast in El Salvador. De bevolking was erin geslaagd om de regering ervan te overtuigen een vergunning te weigeren voor de bouw van een goudmijn. Een Canadees mijnbedrijf heeft de staat El Salvador toen aangeklaagd en een schadevergoeding van 315 miljoen dollar geëist voor het verlies van geanticipeerde toekomstige winsten (6).

De Europese Commissie houdt ons voor dat investeerders wegblijven als dit klachtrecht niet is opgenomen in het verdrag. Nieuwe wetgeving over bijvoorbeeld groene energie of milieunormen, kan leiden tot schadeclaims. Binnen de EU gebeurt dit nu al. Vattenfall, een Zweeds energiebedrijf, klaagde Duitsland aan vanwege zijn streven naar planeetvriendelijke stroom (2).

De naam 'vrijhandelsakkoord' is misleidend. Het gaat om 'akkoorden voor de alleenrechten van investeerders'. Bedrijven als Monsanto zullen een eventueel verbod op ggo-gewassen kunnen vernietigen en landbouwers beboeten die hun eigen zaden willen kweken. De Europese Commissie voert deze onderhandelingen achter gesloten deuren. Alleen consultants van grote bedrijven zitten mee aan de onderhandelingstafel (9).

A-M de Zayas wijst er op dat verdragen met ISDS-clausules een ontradend effect hebben op nieuwe democratische, parlementaire initiatieven. Volgens hem brengen ISDS en andere bedrijfsrechtbanken de wereld dichter bij een privé gerund internationaal systeem dat de volledige basis van mensenrechten en democratie ondermijnt: “Internationale investeringsakkoorden zijn staatsfuncties aan het leegzuigen, alsof de enige geldende rechten het recht op handel en investeren zouden zijn (14).” Ook de maatregelen die landen nemen tegen de klimaatopwarming zullen door de ISDS-rechtbanken ongedaan gemaakt kunnen worden (9).

Historicus Thierry Baudet en rechtsfilosoof Bastiaan Rijpkema zien in het verdrag een minachting van onze politici voor democratie en soevereiniteit die leidt tot de afschaffing ervan ten gunste van technocraten. In een opiniestuk voor NRC Handelsblad en DeWereldMorgen maakten zij melding van de derde onderhandelingsronde over het Europees Amerikaans Vrijhandelsverdrag einde 2013. “De stilte rond deze ingrijpende gebeurtenis is geen toeval. Politici willen namelijk niet dat u hier zicht op heeft – laat staan dat u zich er mee bemoeit (2).”

Om te weten of de bezwaren werkelijk ongegrond zijn, moet de inhoud van het verdrag volledig bekend zijn maar alle daadwerkelijke afspraken blijven geheim: het onderhandelingsmandaat van de Europese Commissie, de standpunten van de lidstaten, de conceptteksten, de reikwijdte van de conflictbeslechtingsprocedure – geen enkel document is openbaar (2).
 

De manier waarop handelsakkoorden worden afgesloten is ondemocratisch. De onderhandelingen gebeuren achter gesloten deuren; aan het einde volstaat een beslissing van de Raad en de Europese Commissie om de voorlopige, maar moeilijke omkeerbare, uitvoering te bevelen (13).

Enrique Carmona is vertegenwoordiger van de Confederación Sindical de Comisones Obreras (CCOO) in Brussel. “Ik ben hier vooral om de geheimhouding van deze onderhandelingen aan te klagen. Hier moet een volksraadpleging over komen. Dit verdrag gaat het recht inperken van landen om eigen regels in te voeren (3).”

De geheime onderhandelingen hebben betrekking op onder meer voeding, energie, consumentengoederen en financiële diensten (5). De onderhandelaars van de EU werken daarvoor samen met lobbyisten van grote bedrijven om die diensten aan de vrije markt over te leveren. (openbare werken, bibliotheken, hulpdiensten, ouderenzorg, ziekteverzekering, onderwijs, politie, justitie, centrale banken, drinkwatervoorziening, sociaal welzijn, pensioenen, openbaar vervoer, …). CEO (een organisatie die de lobby-activiteiten van grote bedrijven bij de Europese Commissie en het Europese Parlement op de voet volgt) besluit in zijn rapport dat in TTIP en CETA het recht van alle burgers op het spel staat betreffende levensbelangrijke diensten en dat deze verdragen het onmogelijk zullen maken om nog maatregelen te nemen die niet door winst worden gedreven maar door het algemeen belang. Volgens CEO is de enige oplossing de volledige uitsluiting van alle openbare diensten uit de onderhandelingen over eender welk vrijhandelsakkoord nu en in de toekomst (15).
 

TTIP16-02
TTIP16-04

De Europese Commissie wil een investor-to-state dispute settlement-mechanisme (ISDS) opnemen in TTIP. Het ISDS-mechanisme belet overheden om regelgeving door te voeren die in het belang van hun bevolking is en laat investeerders toe om perfect (grond)wettelijke overheidsmaatregelen aan te vallen voor internationale arbitragecolleges, bestaande uit privé-juristen (13). Een handvol ongekozen, anonieme ‘pseudorechters’ krijgt nagenoeg onbeperkte macht op basis van in vage algemeenheden opgestelde verdragsbepalingen (2).”

TTIP en ISDS

Geheimdoenerij

 

De VS en Canada gebruiken onderhandelingen over het TTIP-vrijhandelsakkoord om de klimaatdoelstellingen van de EU onder druk te zetten. Dat zeggen verschillende grote milieuorganisaties op basis van een nieuw rapport. Uit uitgelekte documenten blijkt dat de VS onderhandelingen als een hefboom gebruiken om de Europese klimaatdoelstellingen af te zwakken of te vertragen (5).

Die pogingen om de Europese klimaatinspanningen te ondermijnen gaan lijnrecht in tegen de doelstellingen van het Climate Action Plan van president Barack Obama (5).

Canada voert op zijn beurt een agressieve lobbycampagne om de invoer van bijzonder vervuilende olie uit de Canadese teerzanden op te dringen aan de EU. "Teerzandolie is een van de meest klimaatonvriendelijke brandstoffen op de planeet", zegt Ilana Solomon van de Amerikaanse organisatie Sierra Club (5).

Het is nu al duidelijk dat TTIP het milieu geen goed zal doen. Zestig procent van de ISDS-zaken die in het verleden werden aangespannen, waren gericht tegen EU lidstaten omwille van hun milieubeleid. In verschillende gevallen zijn financiële compensaties toegekend of is het milieubeleid afgezwakt. Tijdens de onderhandelingen heeft de Europese Commissie al een toegeving gedaan aan de Amerikanen, door de zeer vervuilende brandstof uit teerzand minder strikt te reguleren. Het is een voorbode voor het type gelijkschakeling van normen dat we in de toekomst mogen verwachten (13).

De Amerikaanse energiebedrijven krijgen onbeperkte toegang tot de Europese energiemarkt. Elke vorm van marktdiscriminatie wordt weggewerkt door het legaal omzeilen van de wetgeving als een bedrijf kan bewijzen dat de beperkingen in de VS niet of in mindere mate gelden (4).

Voor alternatieve energie wordt de toekomst onmogelijk gemaakt en ontmoedigd. De fracking-industrie zal toenemen met massale grondwatervervuiling en drinkwatertekorten tot gevolg (5).

TTIP en CETA bedreigen de mogelijkheid voor openbare diensten om nog energie te produceren en te verdelen volgens normen die aan het algemeen belang beantwoorden, bijvoorbeeld om de klimaatopwarming aan te pakken. Alleen België, Portugal, Slowakije, Bulgarije en Hongarije hebben expliciet uitzonderingen geëist om hun productie en/of distributienetwerken uit te sluiten van deze akkoorden (15).

Op gebied van veiligheid en milieubescherming moet ‘de lat gelijk gelegd worden’. Er wordt niet vermeld dat de hoogste norm zal gelden maar uit de praktijk van andere vrijhandelsverdragen blijkt dat altijd de laagste norm wordt overeengekomen (4). Dat vormt ook een bedreiging voor de voedselveiligheid (1). De normen voor bijvoorbeeld genetisch gemodificeerde gewassen (GGO’s) zijn in de VS veel soepeler dan in de EU. Eén van de twee zal zich moeten aanpassen (2).

Judith Kirton-Darling, de secretaris van de Confederatie van Europese vakbonden, geeft nog een ander voorbeeld: kankerverwekkend asbest. Dat is nu verboden in de EU, maar is vrij in de US. Hoe gaat het TTIP dat behandelen? Men heeft al getracht dit Europees verbod te betwisten in de Wereldhandelsorganisatie (WTO) (16).

“Een vrijhandelsverdrag bedreigt de cultuur en de zelfbeschikking van de sluitende partijen”. Het vormt een gevaar voor de voedselsoevereiniteit, de mensenrechten en de democratie. Bovendien zullen deze verdragen ervoor zorgen dat duizenden mensen hun gezondheidssituatie sterk achteruit gaat en ze in armoede vervallen door de vernietiging van de lokale economieën (6).

Door de import van Europese producten te bevoordelen tegenover goedkopere Colombiaanse of Peruviaanse producten en door export te bevorderen, creëren deze verdragen monoculturen van soja, rijst, ... door grote zaadmultinationals opgelegd ten koste van goede Colombiaanse of Peruviaanse producten. Argentinië, een land waar de monocultuur van soja (grotendeels genetisch gemodificeerd) zeer belangrijk is, geeft goed de gevolgen op het milieu weer. Het massaal gebruik van pesticiden heeft de grond verarmd en de ontbossing blijft er maar doorgaan. Tussen 2010 en 2012 werd er voor de sojateelt meer dan een miljoen hectaren bos gekapt van de bossen 'Las Yungas' en 'Gran Chaco' die het tweede grootste bosgebied van Latijns-Amerika vormen. Deze impact op de biodiversiteit heeft bovendien een directe invloed op de bevolking (13).

Dergelijke akkoorden bevorderen de huidige sociale ongelijkheid en onderdrukken sterk de rechten van landbouwers en de meest kansarmen. We zien dit in het vrijhandelsakkoord dat van kracht is tussen de VS en Colombia. Om het gebruik van Monsantozaden te garanderen heeft het Colombiaans Instituut voor Voedingsmiddelen resolutie 970 gepubliceerd. Hierin wordt ermee gedreigd elke landbouwer te beboeten en te vervolgen als hij doet wat hij altijd heeft gedaan: een deel van zijn oogst bijhouden om zijn velden te bezaaien. De winst van multinationals wordt bevoordeeld ten koste van de vrijheid van handelen en het telen van traditionele zaden (7). Het vrijhandelsverdrag zal de onderdrukking vergroten van diegene die niet akkoord zijn en zich tegen deze verdragen verzetten. De vrijheid van meningsuiting wordt dus totaal beknot.

Een vergaande vrijmaking van de handel tussen de EU en de VS en een exclusieve wederzijdse erkenning van regelgeving zal ten koste gaan van de intra-Europese handel én van het marktaandeel van derde landen. Voor de meeste ontwikkelingslanden zal de impact negatief zijn. Voor een – nog niet bewezen – Europese winst van amper 0,05 procent kan TTIP in sommige Afrikaanse landen zorgen voor een daling van het inkomen tot 7 procent (13).










 

Klimaat

TTIP16-05

VIDEO: Ierse MEP Flanagan in de TTIP leeskamer

De vrijhandelsakkoorden stimuleren ook de delokalisering van bedrijven naar landen waarmee een akkoord wordt gesloten en dus dreigt er eveneens een banenverlies in de EU landen (6).

Volgens simulaties gebaseerd op het globale beleidsmodel van UNCTAD zou TTIP kunnen leiden tot het verlies van 600.000 banen in Europa en een inkomensverlies voor werknemers van 4000 € per jaar. De mogelijke verliezen voor België, Nederland en Finland zouden zelfs nog omvangrijker zijn (13).

In bepaalde Amerikaanse staten bevinden arbeidsrechten zich op een minimaal niveau waardoor oneerlijke concurrentie ontstaat. Amerikaanse bedrijven kunnen goedkoper produceren dan Europese, omdat ze minder arbeidsrechten toepassen en minder aansprakelijk zijn voor de levenskwaliteit van hun werknemers. De VS ratificeerde slechts 14 conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie, waarvan slechts twee fundamentele. In de EU ratificeerden de lidstaten elk gemiddeld 80 conventies waaronder de acht fundamentele (5).

De Confederatie van Europese vakbonden eist dat de rechten van werkenden deel uitmaken van het verdrag, zodat ze overal dwingend kunnen opgelegd worden – een ijdele hoop uiteraard (16).

Amerikaanse bedrijven die actief zijn in de dienstensector zien in een arbeidswetgeving een 'handelsbelemmering'. Zo wil het Amerikaanse bedrijf Home Instead niet dat zijn deeltijds personeel nog voordelen geniet zoals betaalde vakantie, omdat dit volgens het bedrijf 'de kosten van thuiszorg onnodig opdrijft' (15).

Door de privatisering van gezondheidszorg en sociaal welzijn in CETA en TTIP wordt het zeer moeilijk om nog nieuwe regels op te leggen in het openbaar belang.
Zo zal langetermijnzorg voor ouderen in België, Cyprus, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Ierland, Italië, Portugal en Spanje geprivatiseerd worden, zonder dat de overheid nog nieuwe normen zal kunnen opleggen op de kwaliteit van deze zorgen (15). Nergens in de ontwerptekst die op 20 september 2013 uitlekte, wordt enige inspraak voorzien voor milieubewegingen, consumentenorganisaties of eender welke andere acteur van het maatschappelijk middenveld (4). "De EU faalt opnieuw om het eigen beleid te verdedigen", zegt Fabian Flues van Friends of the Earth Europe (FoEE) (5).

Het vrijhandelsakkoord dat op 27 november 2012 tussen Europa, Colombia en Peru goedgekeurd werd door de Commissie voor internationale handel van het Europese Parlement is een voorbeeld van hoe het niet moet. Het negatieve advies van 160 organisaties en vele burgers werd straal genegeerd. Dit totale gebrek aan respect voor de democratie weerspiegelt zich ook in het TTIP-verdrag waarop de EU zich voorbereidt (6).


 

Arbeidsvoorwaarden

NAFTA (North American Free Trade Agreement) – is een vrijhandelszone die Canada, de Verenigde Staten en Mexico omvat. De NAFTA was een uitbreiding op de Amerikaans-Canadese Vrijhandelsovereenkomst van 1989. Het verdrag trad in werking op 1 januari 1994. (Wikipedia) Volgens het Economic Policy Institute leidde NAFTA tegen 2010 niet tot jobwinst maar tot een verlies van bijna 700.000 banan in de VS.
(http://www.epi.org/publication/heading_south_u-s-mexico_trade_and_job_displacement_after_nafta1/)



 

TISA (Trade in Services Agreements) – is een gepland internationaal handelsverdrag met 23 betrokken partijen, onder meer de Europese Unie en de Verenigde Staten. Het verdrag beoogt een wereldwijde liberalisering van de dienstensector, waaronder de banken- en transportsector. De geheimhouding rond het verdrag werd verbroken toen in juni 2014 via WikiLeaks (Wikileaks: Secret Trade in Services Agreement (TISA) - Financial Services Annex) een ontwerp uitlekte van de bijlage inzake financiële dienstverlening uit het voorgesteld verdrag (Wikipedia).



 

ISDS (Investor State Dispute Settlement) – is een voorziening in internationale handelsverdragen en internationale investeringsovereenkomsten die de investeerder het recht geeft om zelfstandig een arbitragezaak tegen een vreemde overheid aanhangig te maken op basis van internationale wetgeving (Wikipedia).

 

TPP (Trans Pacific Partnership) – is een voorgesteld vrijhandelsverdrag, waarover wordt onderhandeld tussen Australië, Brunei, Canada, Chili, Japan, Maleisië, Mexico, Nieuw-Zeeland, Peru, Singapore, de Verenigde Staten, en Vietnam. De deelnemende landen hoopten de onderhandelingen te kunnen afronden tegen 2012, maar door onenigheid inzake landbouw, intellectuele eigendom, diensten en investeringen sleept het proces tot op vandaag aan. Op 12 november 2011 gaven de (toen negen) partnerlanden aan dat het TPP was bedoeld "om handel en investeringen te bevorderen tussen de TPP partners, innovatie, economische groei en ontwikkeling te stimuleren, en banen te scheppen." (Wikipedia) De legale status van TPP is gelijk aan de status van soevereine landen. TPP passeert het parlement met presidentiële ‘fast track’ procedures (1).




 

CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement) ("alomvattend economisch en commercieel akkoord") – is een vrijhandelsakkoord tussen Canada en de Europese Unie, dat op 26 september 2014 in Ottawa werd ondertekend. Het verdrag zou in 2016 van kracht worden, maar wacht nog op definitieve goedkeuring. Het verdrag is bedoeld om de handel te bevorderen, en zou ook werkgelegenheid scheppen. In tegenstelling tot een klassiek vrijhandelsverdrag, omvat dit akkoord ook een reeks afspraken inzake investeringen, intellectuele eigendom en arbitrage (Wikipedia).



 

De Toverwoorden

TTIP16-06

 

NR MNST

In Duitsland, Frankrijk, Wallonië en het Brusselse gewest hebben gemeenten zich TTIP-vrije zone verklaard. Borgerhout was in Vlaanderen de eerste die dit deed. Het “TTIP-vrij” verklaren heeft geen enkel juridisch gevolg, maar is volgens Tom Claessens van de districtsraad wel een belangrijk statement (10).

Een maand later verklaarde ook Gent zichzelf TTIP-vrij met een tiendaagse actie die afgesloten werd met het binnenhalen van het paard van Troje, symbolisch voor CETA en TiSA. “We hebben geen idee wat we binnenhalen, onder meer door het schimmige verloop van de onderhandelingen”, zegt Eline Strik van Oxfam Wereldwinkel Gent. Climaxi, D19-20, Hart Boven Hard, Greenpeace, Links Ecologisch Forum en het Masereelfonds sluiten zich daarbij aan (12).

D19-20 verzamelt burgers, consumenten, landbouwers, ondernemers, bedienden, vakbonden, onafhankelijken, werklozen, ambtenaren, … in een gemeenschappelijk verzet tegen TTIP (3). Halle (Brabant België) sloot zich als derde gemeente aan bij het initiatief op 28 juni 2016.

Het verzet tegen TTIP is niet enkel Europees. Het gaat ook niet over een krachtmeting tussen de EU en de VS. Het is een verzet van de Europese bevolking en de Amerikaanse bevolking tegen de hebzicht, het egoïsme en de machtswellust van de politiek-industriële elite.

Teamster, de Amerikaanse vakbond van vrachtwagenbestuurders, wijst op de noodzaak om de krachten te bundelen in de strijd tegen TPP en TTIP. Michael Dolan: “Ik heb maar één eis. De tekst van het TTIP moet vrijgegeven worden. Ik eis absolute transparantie.” (3).

Maar met protesten en bezwaren van milieuverenigingen, consumentenorganisaties, boerensyndicaten, vakbonden, wordt geen enkele rekening gehouden. Bij een protestactie op 15 mei 2014 in Brussel werden alle betogers opgepakt (4).

De industrie gebruikt het door de belastingplichtige betaalde politieapparaat om haar slag thuis te halen. De politici (de woordvoerders van de industrie) vinden dat de normaalste zaak van de wereld.

De vierde ronde startte op 13 maart 2014, ditmaal met de vertegenwoordigers van de financiële sectoren in de VS en de EU. Net als bij de vorige onderhandelingen vinden deze gesprekken plaats in een ‘arendsnest’ achter gesloten deuren (3).

In ruil worden enkel erg onzekere economische baten vooropgesteld. Een brede coalitie van Belgische middenveldorganisaties, waaronder 11.11.11, vakbonden en mutualiteiten, vraagt daarom de opschorting van de onderhandelingen van de Trans-Atlantische handels- en investeringsakkoorden (TTIP met de VS en CETA met Canada) (13).

Roland Horvath reageerde op 26 mei 2015 op het artikel van Fos socsol in DWM:

“Het is van belang op te merken dat de 10.000 politici van de 28+1 regeringen en parlementen die het EU bestuur vormen, in hoofdzaak verkocht zijn aan het grootkapitaal. Nog belangrijker, de meeste politici weten niet waar het TTIP over gaat en ze zijn zo naïef te geloven dat het met de VS wel zal meevallen. Maar alle vrijhandelsakkoorden met de VS hebben bij de andere partijen enorme schade aangericht. De onbekwaamheid en de naïviteit van de meerderheid van de politici is schrikbarend. Voor de hoofdstroom media geldt een gelijkaardig verhaal. De burgers zullen zelf het TTIP moeten tegenhouden (13).”

Alfred-Maurice de Zayas spreekt tegen dat dit soort akkoorden niet kan gestopt of beëindigd worden zoals de politieke elite beweert: “Het stopzetten van internationale investeringsakkoorden mag dan al een complexe taak zijn, het is in ieder geval minder problematisch dan omgaan met bijvoorbeeld gewapende conflicten. De wereldeconomie heeft zich steeds opnieuw moeten aanpassen om de strijd voor menselijke waardigheid te bevorderen … De afschaffing van de zeer winstgevende slavenhandel, de dekolonisering, het werd allemaal door andere economische modellen vervangen. Uiteindelijk zullen ISDS-systemen ook worden erkend als pogingen om grondwetten te kapen, die tot de achteruitgang van mensenrechten hebben geleid (14).”
 

Verzet

Chloorkippen:

Het nieuwe voornemen van de Europese Commissie om perazijnzuur te gedogen kan niet los worden gezien van de TTIP onderhandelingen. Amerika oefent druk uit op de EU om chemische ontsmettingsmiddelen toe te laten en dus ook Amerikaans vlees dat ermee bewerkt werd (8).

In de VS is het heel gebruikelijk om vlees in een chloorbad te desinfecteren. Ook perazijnzuur, een verbinding van azijnzuur en waterstofperoxyde, wordt er als ontsmettingsmiddel gebruikt. De EU Commissie wil perazijnzuur toestaan. Veel lidstaten en ook het Europees parlement zijn tegen (8)
.

Consumentenorganisaties vrezen dat het gedogen van ‘azijnkippen’, de drempel voor ‘chloorkippen’ zal verlagen. De Europese Commissie ontkent dit maar wil toch bepaalde middelen toestaan. De VS diende in 2009 bij de WTO zelfs klacht in tegen de EU tegen het Europese invoerverbod voor chloorkippen. “Fabrikanten bedienen zich vaak van goedkope voedingsmiddelen van inferieure kwaliteit. Ze worden opgesmukt met bewaarmiddelen, kleurstoffen, zoetstoffen, enz.” (8).

Wij mogen dus kiezen tussen Europese azijnkippen, Oekraïense plofkippen en Amerikaanse chloorkippen.

In de VS mogen kippen worden verkocht met een hoog chloorgehalte en met hoge doses antibiotica. Rundvlees mag antibiotica en hormonen bevatten. Dat houdt de export naar de EU nu nog tegen maar het TTIP wil die beperkingen opheffen (3)
.

Etikettering:

Nadia Tahon, diensthoofd Voeding bij Velt: “In de EU moeten alle voedingsadditieven vermeld worden op de ingrediëntenlijst maar fabrikanten mogen zelf beslissen wat ze juist weergeven: de naam van het additief, het E-nummer of beide. Voedselproducenten zullen natuurlijk veel sneller opteren voor een mooi klinkende naam dan voor een E-nummer of een chemische benaming.” (8).

De consumenten worden misleid. Karin Verelst, moleculair bioloog en wetenschapsfilosoof bij Centre Leo Apostel aan de Vrije Universiteit Brussel, verduidelijkt dit fenomeen. “In salami zit bijvoorbeeld vaak ‘rozemarijnextract’. Ongetwijfeld doet die naam denken aan het kruid rozemarijn. In werkelijkheid is rozemarijnextract gewoon een label voor antioxidanten zoals butylhydroxyanisol en butylhydroxytolueen. Deze chemicaliën worden bekomen via een extractieprocedure met carbondioxide of andere chemische oplossingsmiddelen. Het wordt wel voorgesteld als een natuurlijk product, maar dat is het dus allerminst.” (8).

Luc Hollands van MIG-EMB, een organisatie van melkveeboeren, wees ook op de gevaren voor de melkbedrijven als de voedselveiligheidsnormen door het verdrag verlaagd worden. “Het Amerikaanse voedselsysteem is gewoon bankroet. Wij willen niet dat EU-normen naar beneden worden gehaald voor dit nieuwe verdrag (3).

Dergelijke vrijhandelsakkoorden zijn het ideale middel geworden voor regeringen die nauw samenwerken met lobby's van grote bedrijven om nieuwe regels door te voeren, regels die dienen om het recht van de landbouwers te beperken om zelf in de productie van zaden te voorzien. In het geval van Monsanto is het doel om ervoor te zorgen dat bedrijven die geld pompen in het selecteren van planten en genetische modificatie, kunnen controleren wat er met hun zaden gebeurt. Zo verhinderen ze de landbouwers hun zaden te hergebruiken. Colombiaanse en Peruviaanse landbouwers die keer op keer nieuwe zaden moeten kopen houden er een financiële kater aan over en moeten hun productie stopzetten. Dit is dan weer ten voordele van de multinationals. Dankzij de subsidies produceert de EU in twee weken wat Colombia in een jaar produceert. Dat is geen veronderstelling, dat is een vaststelling, aangetoond door onder meer de gevolgen van NAFTA, een vrijhandelsverdrag tussen de VS, Canada en Mexico. In 2011 bevonden 72 procent van de Mexicaanse landbouwers zich in staat van faillissement (6).

Het North American Free Trade Agreement (NAFTA) werd in 1994 afgesloten door president Bill Clinton tussen Canada, de VS en Mexico. Sinds het verdrag in werking is getreden, zijn duizenden banen uit de VS verdwenen en naar slecht betalende bedrijven in Mexico verhuisd. De Mexicaanse markt wordt overspoeld met Amerikaanse gesubsidieerde rijst en maïs, waardoor de kleine landbouwers in Mexico gedwongen worden naar de steden in het grensgebied te migreren voor onderbetaald bandwerk of werk in de drugshandel (9). De volgende president die door het Amerikaanse establishment op de troon geplaatst is ook een Clinton en zal de geschiedenis ingaan als de president die het TTIP-gedrocht op de wereld loslaat, met alle gekende gevolgen.

De VS willen TTIP ook gebruiken om in Europa intellectuele eigendomsrechten in te voeren op medische procedures die de beschikbaarheid van nieuwe behandelingen voor patiënten en de geneeskundige vooruitgang sterk verminderen. Er zullen meer patenten op geneesmiddelen komen, minder generische competitie en dus hogere prijzen voor geneesmiddelen (13).

De verdragen zijn rampzalig voor de gezondheid. Niet in het minst door meer macht toe te kennen aan multinationals zoals Monsanto, die met producten die PCB's, groeihormonen, dioxines, ... de gezondheid van de consument schaden (6).

 

Voeding en gezondheid

Monsanto en TTIP

Monsanto bezit negentig procent van alle patenten op genetisch gemanipuleerde organismen (GGO’s). De helft van hun omzet komt voort uit de verkoop van ziekteverwekker RoundUp. Het bedrijf is wereldleider wat zadenhandel betreft. Monsanto was en is verwikkeld in gerechtelijke onderzoeken en procedures in verband met haar lobbymethodes en met de producten die ze op de markt brengt. Monsanto wordt er onder meer van beschuldigd producten, die schadelijk zijn voor de gezondheid en het ecosysteem, te promoten en resultaten van wetenschappelijk onderzoek te vervalsen.

Deze beschuldigingen komen onder andere van een voormalig filiaaldirecteur van het bedrijf. De Monsanto industriële lobby heeft direct contact met EU-instellingen, zoals de
European Food Safety Agency (EFSA), die als doel heeft de voedselveiligheid binnen EU te beschermen en te garanderen. Het EFSA bestaat echter voor 60 procent uit experts die een band hebben met de industriële wereld. Volgens het Carrasco-rapport is het wetenschappelijk aangetoond dat het glyfosaat dat zich in RoundUp – de best verkochte onkruidverdelger van Monsanto – bevindt, foetusmisvormingen veroorzaakt, zelfs bij kleine doses (6).

In het kader van het onderhandelingen over het TTIP tussen de EU en de VS heeft de watchdogorganisatie
Corporate Europe Observatory de zeer hechte banden tussen de herbicidenlobby en de EU-commissie voor Handel aangeklaagd door de inhoud van een mail te publiceren die afkomstig was van de Commissie en bestemd voor de ECPA. De Europese Commissie voor Handel schrijft daarin:
“... een substantiële bijdrage van jullie kant, idealiter gesponsord door jullie partner in de Verenigde Staten, zou van vitaal belang zijn om te beginnen met het onderzoeken van mogelijkheden voor een hechtere samenwerking en een grotere verenigbaarheid
(6).”

Er is nu al een vrijhandelsakkoord van kracht tussen Colombia en de VS waarin een clausule is opgenomen die landbouwers verplicht om 'gecertificeerde zaden' te gebruiken, zaden geproduceerd door 'kwekers' zoals Monsanto. Er werd als gevolg van die verplichting in het land al 77.000 kg rijst vernietigd op vraag van Monsanto, een enorm inkomstenverlies voor de lokale landbouwers (datzelfde Monsanto gebruikt het nepargument van ‘de hongerbestrijding in de wereld’ als het over de ontwikkeling van GGO’s gaat).

Het nu geplande verdrag met de EU zal dus enkel de verworvenheden en de positie van Monsanto binnen Colombia en Peru versterken. Een vrijhandelsakkoord zal extra winsten voor multinationals garanderen via de bescherming van patenten ten koste van Colombiaanse en Peruviaanse producenten (6).


 

Op 29.01.2015 werd een rapport gepubliceerd (Socializing losses, privatizing gains) door een aantal Nederlandse organisaties (SOMO, TNI, Both ENDS en MilieuDefensie). Bilaterale Investeringsverdragen (BIT’s – verdragen tussen twee landen) bieden verregaande bescherming aan investeerders waardoor miljardenclaims mogelijk gemaakt worden via het ISDS, onderdeel van TTIP. De arbitrage ligt in handen van een drietal dat achter gesloten deuren beslist en gemiddeld 7 miljoen euro per zaak kost, inclusief juridische honoraria welteverstaan …

Het gaat niet over ontwikkelingslanden alleen. De Chinese verzekeraar Ping An claimt een schadevergoeding van 1,8 miljard euro van België voor vermeende verliezen bij de nationalisatie van Fortis. Indonesië bepaalde dat 51 procent van de aandelen in de mijnbouw aan Indonesiërs moeten verkocht worden en dat de grondstoffen deels in Indonesië moeten verwerkt worden. Het mijnbouwbedrijf Newmont diende een schadeclaim in en werd van de nieuwe wet vrijgesteld. Zimbabwe werd aangeklaagd vanwege zijn landbouwhervormingen, Bolivia vanwege zijn beleid over de eigendom van water, Venezuela vanwege de nationalisatie van koffie en olie.

Dat werd allemaal mogelijk gemaakt door de Nederlandse bilaterale investeringsverdragen. Nederlandse bilaterale handelsverdragen spelen een sleutelrol in zaken die multinationals aanspannen tegen ontwikkelingslanden, wanneer nieuwe wetten hun ongebreidelde winsten inperken. Tien procent van die zaken wordt aangespannen door brievenbusfirma's vanuit Nederland.

“Nederland is een van de agressiefste spelers als het gaat om ISDS”, zegt Roos Van Os, onderzoeker bij SOMO. De Nederlandse ambtenaar die daar verantwoordelijk voor was, Nikos Lavranos, werkt tegenwoordig als secretaris-generaal van de lobbyorganisatie European Federation for Investment Law and Arbitration (EFILA). Deze organisatie pleit voor nog sterkere ISDS-mechanismes, die de beleidsvrijheid van staten nog verder moet inperken.

De Nederlandse verzekeraar Achmea heeft een zaak aangespannen tegen Slowakije, omdat het land van zorgverzekeringen weer een overheidstaak wil maken. Het is een unieke zaak, omdat het bedrijf geen geld wil, maar eist dat het voorstel van tafel gaat.

Eerder heeft Slowakije al 19 miljoen euro boete en 2,6 miljoen euro proceskosten moeten betalen aan Achmea, als schadevergoeding voor een nieuwe wet die grenzen stelt aan de mogelijkheid van verzekeraars om winsten het land uit te sluizen. “Dit systeem is in feite een parallelle rechtsstaat, speciaal voor multinationale ondernemingen”, aldus Van Os.

Geconfronteerd met de inbreuk die BIT’s en het ISDS-principe maken op de eigen beleidssoevereiniteit, zegde Indonesië zijn BIT’s met verschillende landen op, net als bijvoorbeeld Zuid-Afrika. De verdragen met Nederland sneuvelden als eerste. Ook India heeft onlangs, mede als gevolg van een miljardenclaim van Vodafone (eveneens op basis van het Nederlands-Indiase investeringsverdrag), een totale herziening van de bestaande investeringsverdragen aangekondigd.

Minister Liliane Ploumen (PvdA) van Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft eerder aangegeven dat ze de BIT's met ontwikkelingslanden opnieuw tegen het licht gaat houden. In eerdere uitspraken heeft ze echter al laten weten dat ze geen bezwaren heeft tegen het ISDS-mechanisme, zij het in verbeterde vorm (7).


 

Nederlandse brievenbusfirma’s

Ik dacht al … waar blijft ie?

Vattenfall - Zweedse steenkoolcentrale in Hamburg

Maar hij is er, en klaar om erin te vliegen en te lobbyen voor de TTIP: de minister van werk, economie en consumentenzaken, patattenboer (van de genetisch gemanipuleerde soort) Kris Peeters. Om zijn mening over TTIP kracht bij te zetten riep hij de hulp in van onderzoeksbureau Ecorys.

 

“Ecorys is in 1929 opgericht door een aantal Rotterdamse zakenlui. Het Nederlands Economisch Instituut (NEI) had als doel de 'bevordering van de bestudering van economische vraagstukken' in het algemeen en het 'verzamelen en uitwerken van economische gegevens voor het onderbouwen van beleidskeuzes' in het bijzonder.

Behalve hun primaire zakenbelangen hebben ze weinig te vertellen. ‘Economische groei’ is hun toverwoord. Politici zetten dat dan om in ‘jobs en groei’, een foutieve vertaling, een misleiding.

 

TTIP16-07

Misprijzen voor de burger

De steenkoolcentrale van Vattenfall is splinternieuw maar de milieunormen voor de uitstoot worden niet gerespecteerd. Ook was er het probleem met de afname van het koelwater (60 m3 per seconde) uit de Elbe in Hamburg waar de centrale gevestigd is. De exploitatievergunning werd geweigerd en het Zweedse bedrijf Vattenfall eiste via internationale arbiters (geen rechters) een schadevergoeding van de Duitse staat van 1,4 miljard euro. Resultaat: Duitsland aanvaardt de overtreding van de milieunormen en levert daarmee in op de gezondheid van de burgers ten voordele van parasitaire aandeelhouders aan de andere kant van de wereld.

Indien Duitsland de volksgezondheid niet op het spel had gezet en een schadevergoeding had moeten betalen dan zou dat ene dispuut tussen industrie en politiek aan elke Duitser 17,5 euro gekost hebben.

Voor een familie van vier personen gaat dat dus om meer dan 70 € voor één chantagezaak tussen de industriële en de politieke kerk. Een dergelijke claim in België kost bijna 120 euro per persoon.

Het is ook een enkelrichtingverkeer: de winsten gaan naar de (multinationale) bedrijven die een full time ploeg aan het werk hebben om belastingen te ‘omzeilen’ – ontduiken zeg maar.

 

De verliezen van de bedrijven worden gerecupereerd via ontslag van werknemers en schadeclaims die betaald worden door de belastingbetalende burger (inclusief de gemiddelde kostprijs van 7 miljoen euro per arbitragezaak). Kortom TTIP met ISDS is niet alleen chantage maar vooral diefstal.

Peeters voorziet een economische groei omdat vooral de chemische industrie profiteert van het TTIP, maar dat hadden we al begrepen. De Antwerpse haven huisvest een belangrijke chemieconcentratie waar de grote drie (Bayer, BASF en Monsanto) pertinent aanwezig zijn.

De genetisch gemanipuleerde aardappels in Wetteren (2011) waren een gezamenlijk project van de universiteit van Wageningen en BASF. Kris Peeters koos zonder inbreng van telers of consumenten voluit voor de gentechnologie van de chemische industrie. Toen ook al.

Kris Peeters heeft net zo min als de andere voor- en tegenstanders van TTIP de inhoud van het akkoord volledig mogen lezen. De teksten zijn opgesteld in een economische taal die extra ingewikkeld gemaakt is om de slangenkuil eronder volledig af te dekken. Maar ze is er. En er zijn genoeg lobbyisten om de burger in de val te lokken.

Peeters wil een eerste luik van het TTIP voor einde 2016 ondertekend hebben. Waarom die haast? Er zijn zaken die al honderd jaar wachten op een beslissing maar telkens weer wordt het argument van ‘nog meer onderzoek nodig’ naar boven gehaald om de boel te blokkeren. Maar als het over elitaire of persoonlijke financiële voordelen gaat, kan het blijkbaar niet snel genoeg gaan.

 

Die stoute Walen

De corporatieve media beginnen stilaan te berichten over de vrijhandelsakkoorden. Niet over de inhoud ervan (dat mag niet van Barosso Goldman-Sachs) maar over de welles-nietes show tussen voor- en tegenstanders. Te pas en te onpas wordt Karel Belgacom De Gucht opgevoerd om CETA- en TTIP-politiek te bedrijven. Hij komt het kiesvee vertellen dat de beslissing van Wallonië om het CETA-verdrag niet te ondertekenen, een machtspelletje was met pesterijen en obstructies door de Waalse socialisten, ondanks dat hij heel goed weet dat er gegronde en gerechtvaardigde redenen waren binnen een wettelijk kader.

De weerstand van Wallonië brak later onder de hoge chantagedruk van het roofdierenkapitalisme. Einde november 2016 werd het verdrag alsnog ondertekend. Dat is 1-0 voor CETA maar de match is nog niet gespeeld. Tenzij de spelers omgekocht zijn natuurlijk. Zie ook meer info hier.

 

Lees meer over TTIP in DeWereldMorgen.be

mailbox

Monsanto

TTIP16-01

illu©NASH

Website_Design_NetObjects_Fusion
LOGO2016
HND1
HND2